Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü arasında yeşermiş, dilden dile dolaşan ve nesilleri derinden etkileyen ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki gerçek hikaye, teknolojikaynak.com.tr olarak tarafımızca yapılan kapsamlı bir proje ile aydınlatıldı. Yıllardır merak edilen bu duygusal sevda öyküsünün kökenlerine inen araştırmamız, halk kültürünün eşsiz bir mirasını gün yüzüne çıkardı.
‘Al Fadimem’ Türküsünün Derinlikli Araştırması: Sözden Ezgiye Bir Yolculuk
Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204 – A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından yürütülen proje, türkülerin sadece birer ezgi olmadığını, aynı zamanda yaşayan birer tarih olduğunu gözler önüne serdi. ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adlı bu titiz çalışma, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek sözlerini ve hikayesini birinci elden kaynaklarla derleyerek, söz ve anlam değişimlerinin izini sürdü.
Halk Kültüründe Türkülerin Dönüşümü ve ‘Al Fadimem’ Örneği
Halk kültürünün en önemli taşıyıcılarından olan türküler, zaman içinde farklı yorumlar ve eklemelerle evrilebiliyor. Bu araştırma, ‘Al Fadimem’ türküsünün de bu dönüşümden nasibini aldığını, ancak temel hikayenin ve kahramanların izlerinin sürülebileceğini gösterdi. Proje kapsamında, türkünün merkezinde yer alan Fadime Bostan ve Efe Kadir Kilci ile aynı döneme tanıklık etmiş akrabaları ve köylüleriyle yapılan derinlemesine görüşmeler, araştırmanın temelini oluşturdu. Bu sayede, türküye ilham veren gerçek olaylar ve duygular gün yüzüne çıkarıldı.
Bir Sevdanın Türküye Dönüşen Trajik Öyküsü
Yapılan görüşmeler sonucunda ortaya çıkan bilgilere göre, Efe Kadir’in yetim ve yoksul olması, sevdiği Fadime ile evlenmesine engel teşkil ediyordu. Bu zorlu durum karşısında, Efe Kadir, Fadime’yi kaçırmaya karar verdi. Fadime de gönüllü olarak bu kaçışa razı oldu. Ancak dönemdeki yasal düzenlemeler ve Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi (o dönemde yaş yazımı yaygın olmadığı için), olayların trajik bir boyuta sürüklenmesine neden oldu. Fadime’nin ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Bu ayrılık acısı, Efe Kadir’in hapishane duvarları ardında yaktığı türkülerle dile geldi. İşte o türkülerden biri de yıllardır kulaklarımızda çınlayan ‘Al Fadimem’ oldu.
40 Yıllık Ses Kaydı Tarihi Değiştirdi
Araştırmanın en dikkat çekici ve tarihi nitelikteki bulgusu, Efe Kadir’in kendi sesinden kaydedilmiş 40 yıllık bir ses kasetinin ortaya çıkarılması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteği üzerine kaydedilen bu nadide kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat kendi sesiyle okuduğunu ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve diğer aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, türkünün ilk ve orijinal sözlerine ulaşılmasında en önemli kaynak olarak kabul edildi. Bu sayede, ‘Al Fadimem’ türküsünün kuşaktan kuşağa aktarılırken geçirdiği değişimler de somut delillerle belgelenmiş oldu.
Saha çalışmaları ve elde edilen bu eşsiz ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerden farklılaşan ve daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtalar da gün ışığına çıkarıldı. Bu kapsamlı çalışma, teknolojikaynak.com.tr olarak halk müziğimizin zenginliğini ve geçmişini koruma adına attığımız önemli bir adımdır. ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek hikayesini öğrenmek, kültürel mirasımıza sahip çıkma bilincini daha da artıracaktır.
